Wiki · noichuyen.com
Cẩm nang về nghệ thuật trò chuyện hằng ngày: khoa học hội thoại, bắt chuyện và chuyện phiếm, lắng nghe, đặt câu hỏi, kể chuyện khi trò chuyện, xưng hô và tiểu từ tiếng Việt, trò chuyện với từng kiểu người, phép nói chuyện qua điện thoại – tin nhắn, nhân vật biết nói trong truyện và hoạt hình, văn hoá chuyện trò qua các thời.
Mở app Nói ChuyệnTrò chuyện với hàng xóm hoạt hình — nói sao cho khéo›
Khoa học hội thoại
Phân tích hội thoại nghiên cứu cuộc nói chuyện thật qua băng ghi âm: lượt lời, khoảng lặng, chồng lời, sửa lời. Ngành do Sacks, Schegloff, Jefferson lập thập ni
Khoa học hội thoại
Người trò chuyện thường đáp nhau chỉ sau khoảng 0,2 giây vì vừa nghe vừa đoán lúc người kia nói xong. Luật đổi lượt được Sacks, Schegloff, Jefferson mô tả năm 1
Khoa học hội thoại
Tiếng "ừ", "à", "thế à" khi nghe là tín hiệu phản hồi (backchannel): không giành lượt mà báo mình đang nghe. Người nghe lơ đãng làm người kể kể dở hẳn đi.
Khoa học hội thoại
Cặp kế cận là hai lượt lời liền nhau trong đó vế đầu đòi một kiểu vế sau: hỏi chờ đáp, chào chờ chào lại, mời chờ nhận hay từ chối. Schegloff và Sacks mô tả năm
Khoa học hội thoại
Lời từ chối thường đến chậm, mở bằng "ờ…", "thật ra…" và kèm lý do. Khoảng lặng dài sau lời mời là dấu hiệu sớm; người hỏi tinh ý sẽ kịp mở cho người kia lối ra
Khoa học hội thoại
Sửa lời là cách hội thoại tự chữa trục trặc: nói nhầm, nghe không rõ, hiểu sai. Người nói được ưu tiên tự sửa; người nghe thường chỉ hỏi lại "Hả?" để họ tự chữa
Khoa học hội thoại
Theo Brown và Levinson, ai cũng có thể diện hai mặt: muốn được quý mến và muốn không bị áp đặt. Lời nhờ, lời từ chối đe doạ thể diện nên người ta dùng chiến lượ
Khoa học hội thoại
Phân tích hội thoại nghiên cứu cuộc nói chuyện thật qua băng ghi âm: lượt lời, khoảng lặng, chồng lời, sửa lời. Ngành do Sacks, Schegloff, Jefferson lập thập ni
Khoa học hội thoại
Người trò chuyện thường đáp nhau chỉ sau khoảng 0,2 giây vì vừa nghe vừa đoán lúc người kia nói xong. Luật đổi lượt được Sacks, Schegloff, Jefferson mô tả năm 1
Khoa học hội thoại
Tiếng "ừ", "à", "thế à" khi nghe là tín hiệu phản hồi (backchannel): không giành lượt mà báo mình đang nghe. Người nghe lơ đãng làm người kể kể dở hẳn đi.
Bắt chuyện & chuyện phiếm
Chuyện phiếm là những câu nói nhẹ để giữ thiện cảm chứ không để báo tin. Malinowski gọi tên nó năm 1923, và nhiều nghiên cứu cho thấy nó làm ta vui hơn mình tưở
Bắt chuyện & chuyện phiếm
"Đi đâu đấy?", "Ăn cơm chưa?" là lời chào dạng câu hỏi, không cần đáp chính xác. Vì sao người Việt chào vậy, nước nào giống ta, đáp sao cho nhẹ và khi nào là hỏ
Bắt chuyện & chuyện phiếm
Chủ đề an toàn nhất là điều hai người cùng đang thấy: thời tiết, chỗ đang đứng. Kế đến là món ăn, quê quán, chuyến đi. Câu mở lời, cách nối tiếp và bẫy của từng
Lắng nghe
Lắng nghe chủ động là nghe trọn cả nội dung lẫn cảm giác rồi cho người nói thấy mình hiểu. Rogers và Farson đặt tên năm 1957; ba điều cốt lõi và các hiểu lầm ha
Lắng nghe
Nghe để đáp là vừa nghe vừa soạn câu trả lời nên chỉ bắt được nửa chuyện. Vì sao não làm vậy, hiệu ứng người kế tiếp và ba thói quen nhỏ giúp nghe để hiểu.
Lắng nghe
Tóm ý là nói lại ý chính bằng lời của mình, ngắn hơn, với giọng hỏi để người kia xác nhận hay sửa. Khác nhại lại ở đâu, câu mở đầu dễ dùng và những lỗi nên trán
Hỏi cho khéo
Câu hỏi đóng để xác nhận, chốt lại; câu hỏi mở để câu chuyện rộng ra. Cách phân biệt, khi nào dùng loại nào, đi theo hình phễu và câu mẫu đổi đóng thành mở.
Hỏi cho khéo
Câu hỏi nối tiếp là hỏi thêm về chính điều người kia vừa nói. Nghiên cứu Huang và cộng sự 2017 thấy loại câu này gắn chặt với thiện cảm. Bốn cách nhặt câu hỏi.
Hỏi cho khéo
Câu hỏi "tại sao" đòi người kia biện minh nên dễ nghe như bắt lỗi, nhất là "sao lại", "sao không". Năm cách hỏi thay: hỏi chuyện gì, điều gì khiến, lúc đó thế n
Kể chuyện khi trò chuyện
Chuyện kể miệng hay thường đủ sáu phần Labov mô tả: tóm tắt, bối cảnh, diễn biến, đánh giá, kết cục, câu khép lại. Phần đánh giá là phần hay bị quên nhất.
Kể chuyện khi trò chuyện
Kể lan man vì vừa kể vừa lục trí nhớ. Cách sửa: biết trước câu chốt, chỉ giữ chi tiết đẩy chuyện về câu chốt, chi tiết nào bỏ đi mà chuyện không đổi thì cắt.
Kể chuyện khi trò chuyện
Người nghe đang vội thì kể ngược: nói kết quả ngay câu đầu, thêm một chi tiết đắt nhất, cho biết họ có cần làm gì không, rồi hẹn kể kỹ sau nếu họ muốn nghe.
Xưng hô & giọng điệu
Gặp người lạ, ước tuổi họ so với mình và bố mẹ mình để gọi anh, chị, cô, chú, bác. Phân vân thì gọi trẻ hơn một nấc, rồi theo cách người kia tự xưng.
Xưng hô & giọng điệu
Gọi người phục vụ theo tuổi: em ơi khi họ trẻ hơn, anh chị ơi khi ngang hoặc lớn hơn, bạn ơi khi khó đoán. Giọng nhẹ, chờ ánh mắt, đúng lúc quan trọng hơn chữ g
Xưng hô & giọng điệu
Mình – bạn là cặp xưng hô ngang hàng, không đánh dấu tuổi, hợp với người mới quen, nhóm đông và trên mạng. Với người lớn tuổi hơn hẳn hay chỗ cần lễ thì nên đổi
Trò chuyện với từng người
Với người ít nói, hỏi câu cụ thể dễ đáp, chờ thêm vài nhịp sau mỗi câu hỏi, cùng làm một việc thay vì ngồi đối diện, và để họ tự chọn mức tham gia.
Trò chuyện với từng người
Chen lời người nói nhiều ở chỗ ngắt tự nhiên như cuối câu, lúc họ cười hay lấy hơi, mở đầu bằng việc ghi nhận điều họ vừa nói rồi mới rẽ sang ý mình.
Trò chuyện với từng người
Nói với người học tiếng Việt: chậm vừa phải, giữ thanh rõ, mỗi câu một ý, dùng từ phổ thông; không hiểu thì đổi từ chứ đừng nói to, nói sai thì đáp bằng câu đún
Điện thoại & tin nhắn
"A lô" mượn từ allô của tiếng Pháp. Thuở đầu điện thoại, Bell muốn chào "ahoy", Edison chọn "hello". Mỗi nước một tiếng nhấc máy, cùng báo đường dây đã thông.
Điện thoại & tin nhắn
Gọi điện đúng phép: tránh giờ sáng sớm, trưa, khuya; câu đầu chào, xưng tên kèm mối liên hệ; hỏi người kia có tiện nghe không, kèm thời lượng, rồi nói ý chính t
Điện thoại & tin nhắn
Nghe máy số lạ nên nói "A lô, dạ" rồi để người gọi tự giới thiệu. Không tự xưng tên, không gợi ý, không đưa mã OTP; thấy đòi tiền hay doạ nạt thì cúp máy.
Nhân vật biết nói
Ngụ ngôn cho con vật biết nói để soi lời người mà không chỉ mặt ai. Mỗi truyện từ Aesop tới La Fontaine xoay quanh một lượt nói: lời nịnh, viện cớ, câu mỉa.
Nhân vật biết nói
Con vật biết nói trong cổ tích Việt như chim ăn khế, hổ hỏi trâu, chim vàng anh, rùa vàng thường nói một câu có vần, dễ nhớ để truyền miệng qua nhiều đời.
Nhân vật biết nói
Nói tiếng bụng là nói gần như không động môi để tiếng như phát ra từ con rối. Bí quyết nằm ở việc đổi âm môi và dựng cuộc đối đáp nhanh, có nghe, có phản ứng.
Văn hoá trò chuyện
Tiếng Việt gọi chuyện trò theo một cái thang: hàn huyên, đàm đạo trang trọng; tán gẫu, buôn chuyện thân mật; tám, chém gió suồng sã; ngồi lê đôi mách thì mang ý
Văn hoá trò chuyện
Robin Dunbar cho rằng lời nói thay việc chải lông ở loài khỉ, giữ tình thân với nhiều người cùng lúc. Phần lớn chuyện về người khác là trung tính, không phải nó
Văn hoá trò chuyện
Quán cà phê London đầu tiên mở năm 1652. Trả khoảng một xu là được ngồi nghe, hỏi, bàn với mọi tầng lớp, nên có biệt danh đại học một xu; Lloyd's cũng ra đời từ