Bắt chuyện ở chỗ chờ: phòng khám, bến xe, hàng dài, lúc nào nên mở lời

Ở chỗ chờ như phòng khám, bến xe, hàng làm giấy tờ, nên mở lời khi người kia đang rảnh mắt, không đeo tai nghe, không vội, và câu mở lời nên bám vào chính việc đang chờ: "Chờ lâu chưa chị?", "Xe này có đi qua chợ không anh?". Nên để người ta yên khi họ đang đọc, đang nghe, đang gọi điện, đang lo lắng, hoặc đáp lại bằng một câu cụt. Quy tắc dễ nhớ: thử một câu, nhìn phản ứng, rồi mới quyết định nói tiếp.

Bài này đi qua những chỗ chờ quen thuộc ở Việt Nam, câu mở lời phù hợp từng chỗ, tín hiệu cho thấy người kia muốn hay không muốn nói chuyện, và cách giữ an toàn cho chính mình.

Vì sao chỗ chờ là nơi dễ bắt chuyện

Chỗ chờ có ba thứ thuận lợi cho chuyện phiếm. Thứ nhất, mọi người cùng một hoàn cảnh: cùng chờ số, cùng chờ xe, cùng sốt ruột. Câu mở lời có sẵn chủ đề. Thứ hai, có thời gian rảnh mà không ai biết làm gì. Thứ ba, câu chuyện có điểm kết thúc tự nhiên: khi tới lượt, khi xe tới, cả hai tự chia tay mà không ai phải tìm cách rút lui.

Các nghiên cứu về trò chuyện với người lạ, như loạt thí nghiệm trên tàu xe ở Chicago của Nicholas Epley và Juliana Schroeder (2014), cho thấy người ta thường đoán người bên cạnh không muốn nói chuyện, trong khi thực tế nhiều người sẵn lòng hơn thế. Nhưng "nhiều người" không phải "mọi người". Chỗ chờ cũng là nơi người ta mệt, lo, hoặc chỉ muốn yên. Vì vậy cần đọc hoàn cảnh trước khi nói.

Tín hiệu nên mở lời và tín hiệu nên để yên

Tín hiệu quan trọng nhất là câu đáp đầu tiên. Người muốn trò chuyện thường đáp dài hơn câu hỏi hoặc hỏi lại. Người không muốn thì đáp đủ lịch sự rồi quay về việc của họ. Khi thấy vậy, chỉ cần mỉm cười và thôi. Không có gì ngượng: mình đã chào, người kia đã đáp, thế là xong một lượt chuyện phiếm đúng phép.

Phòng khám, bệnh viện: chỗ cần nhẹ nhàng nhất

Người ngồi ở phòng khám thường mang theo nỗi lo về sức khoẻ của mình hoặc người thân. Bắt chuyện ở đây không cấm, nhưng cần nhẹ nhàng hơn mọi nơi.

Câu mở lời phù hợp

• Hỏi về thủ tục: "Chị ơi, lấy số ở quầy nào ạ?", "Bác chờ lâu chưa ạ?"
• Giúp đỡ nhỏ: "Bác có cần cháu xem giúp số trên bảng không ạ?"
• Câu chung về chỗ chờ: "Hôm nay đông quá nhỉ."

Điều nên tránh

• Hỏi "bị bệnh gì": đây là chuyện riêng. Nếu người kia tự kể, chỉ nghe và đáp nhẹ: "Mong bác mau khoẻ."
• Kể chuyện bệnh đáng sợ của người quen: "Nhà mình có người cũng bị y như thế, nặng lắm…". Câu chuyện có thể làm người đang lo càng lo thêm.
• Khuyên thuốc, khuyên chữa: lời khuyên về bệnh nên để bác sĩ nói.
• Nói to: phòng chờ nhiều người mệt; nói nhỏ vừa đủ hai người nghe.

Nhiều người lớn tuổi đi khám một mình rất cần một câu hỏi thăm, một cái giúp xem số. Đó có khi là cuộc trò chuyện ấm nhất trong ngày của họ.

Bến xe, nhà ga, sân bay

Ở chỗ chờ xe, câu mở lời dễ nhất là về chuyến đi:

• "Anh cũng chờ xe về Thanh Hoá à?"
• "Xe này chạy mấy tiếng thì tới hả chị?"
• "Chuyến bay bị hoãn rồi, bạn có biết hoãn tới mấy giờ không?"

Một chuyến bay hoãn hay một chuyến xe trễ là lúc người lạ dễ trò chuyện với nhau nhất, vì cùng "chung cảnh". Than một câu cùng nhau, chia nhau thông tin, đôi khi còn chia nhau gói bánh.

Giữ an toàn cho mình

Chỗ chờ xe cũng là nơi cần cẩn thận. Vài điều nên nhớ:

• Trò chuyện vui vẻ nhưng không kể chi tiết nhà ở đâu, đi một mình bao lâu, mang theo bao nhiêu tiền.
• Không nhận giữ đồ hộ người lạ, và cũng không nhờ người lạ giữ hành lý quý.
• Nếu người kia hỏi dồn chuyện riêng, gợi ý đi chung xe ngoài, hoặc làm mình thấy không thoải mái, có thể đáp ngắn rồi chuyển chỗ ngồi. Trực giác thấy không ổn thì nghe theo trực giác.

Những điều này không có nghĩa là nghi ngờ mọi người. Hầu hết người chờ xe chỉ muốn giết thời gian. Chỉ là chuyện phiếm thì nên giữ ở mức phiếm.

Hàng dài: làm giấy tờ, mua vé, đóng tiền

Xếp hàng làm thủ tục hành chính, chờ mua vé xem bóng đá, chờ đóng tiền điện: đây là những nơi ai cũng có chút sốt ruột. Câu mở lời bám vào chính cái hàng:

• "Chị có biết làm cái này cần mang theo giấy gì không?"
• "Hàng này là hàng nộp hồ sơ hay hàng nhận kết quả hả anh?"
• "Hôm nay chắc là cuối tháng nên đông."

Câu hỏi về thủ tục rất hữu ích vì nó giúp cả hai: người hỏi có thông tin, người đáp được làm người hiểu biết.

Bẫy cần tránh ở hàng dài là biến chuyện phiếm thành buổi than phiền về nhân viên. Than một câu "đông quá" thì vui, nhưng chê bai người làm việc phía trước thì không hay: họ thường nghe thấy, và không khí cả hàng trở nên căng.

Cổng trường lúc chờ đón con

Phụ huynh chờ đón con trước cổng trường là một "chỗ chờ" đặc biệt: gặp nhau mỗi ngày, có điểm chung rõ ràng là con học cùng trường, cùng lớp. Đây là nơi chuyện phiếm có thể dần thành quen biết.

• "Bé nhà mình học lớp nào thế chị?"
• "Hôm nay các con tan muộn nhỉ, chắc có tiết sinh hoạt."
• "Hôm qua chị có thấy thông báo nghỉ lễ không?"

Nên tránh so sánh con cái ("Bé nhà chị được mấy điểm?") và bàn chuyện cô giáo ngay trước cổng trường, nơi nhiều người có thể nghe.

Kết thúc khi tới lượt

Cái hay của chỗ chờ là câu chuyện có điểm dừng tự nhiên. Khi tới lượt, khi xe tới, một câu chào ngắn là đủ:

• "Tới số em rồi, chị khoẻ nhé."
• "Xe em tới rồi, anh đi đường bình an."
• "Cảm ơn chị chỉ giúp nhé, chị chờ thêm chút nữa chắc tới."

Một lời cảm ơn hoặc lời chúc khép cuộc trò chuyện lại gọn gàng, để lại thiện cảm. Đừng bỏ đi mà không nói gì, dù chỉ nói chuyện năm phút.

Góc nhìn hôm nay: thử nguyên tắc "một câu, một nhìn"

Lần tới ở chỗ chờ, thử làm theo trình tự:

1. Quan sát: người bên cạnh đang làm gì? Có tai nghe không? Có vẻ lo không?
2. Một câu về chỗ đang chờ: "Chờ lâu chưa chị?"
3. Nhìn phản ứng: đáp dài, hỏi lại thì nói tiếp; đáp ngắn thì mỉm cười và thôi.
4. Giữ ở mức nhẹ: chuyện thủ tục, chuyến đi, thời tiết. Không hỏi bệnh, không hỏi chuyện tiền.
5. Chào khi đi: "Tới lượt em rồi, chị khoẻ nhé."

Không phải lần nào cũng thành một cuộc trò chuyện. Nhưng mỗi lần thử, dù người kia đáp ngắn, đều là một lần luyện. Và đôi khi, nửa tiếng chờ xe trở thành một câu chuyện đáng nhớ.